روش های پیشگیری، علائم و درمان گواتر
روش های پیشگیری، علائم و درمان گواتر
گواتر یک غده تیروئید بزرگ شده است که باعث تورم گردن می شود. این بیماری یکی از شایع ترین اختلالات تیروئید است.

نمکستان : گواتر یک غده تیروئید بزرگ شده است که باعث تورم گردن می شود. این بیماری یکی از شایع ترین اختلالات تیروئید است. گواترها اغلب بی ضرر هستند اما علائم بیماری ایجاد می شود و بسته به اندازه و نوع گواتر ممکن است به درمان نیاز باشد.

حقایقی درمورد گواتر

در اینجا نکات کلیدی در مورد گواتر را ذکر می کنیم.

  • گواتر شرایطی را توصیف می کند که غده تیروئید، واقع در گردن، بزرگ شود.
  • در کشورهای توسعه یافته، گواتر معمولاً در اثر یک بیماری خود ایمنی ایجاد می شود.
  • گواتر معمولاً با معاینه فیزیکی تشخیص داده می شود، اما ممکن است از آزمایش خون و اسکن خون عملکرد تیروئید استفاده شود.
  • درمان لازم نیست مگر اینکه گواتر بزرگ باشد و علائم ایجاد کند.

گواتر یک غده تیروئید بزرگ شده است. غده تیروئید در جلوی گلو قرار دارد و مسئول تولید و ترشح هورمون هایی است که رشد و سوخت و ساز را تنظیم می کنند. بیشتر موارد به عنوان گواترهای ساده طبقه بندی می شوند که شامل التهاب می باشند یا برخی از آن ها هیچ گونه ضرری برای عملکرد تیروئید نیستند و علائمی ایجاد نمی کنند و اغلب دلیل مشخصی ندارند. برخی افراد تورم کمی دارند. برخی دیگر می توانند تورم قابل توجهی داشته باشند که نای را محدود کرده و باعث مشکلات تنفسی می شود.

علائم گواتر

میزان تورم و شدت علائم ایجاد شده توسط گواتر بستگی به فرد دارد. اکثر گواترها علائمی ایجاد نمی کنند. در صورت بروز علائم، موارد زیر رایج است:

  • علائم گلو شامل تنگی نفس، سرفه و خشکی
  • بلع مشکل
  • در موارد شدید تر مشکلات تنفسی، یا تنفس با صدای بلند ایجاد می شود.

علائم دیگر ممکن است به دلیل علت گواتر وجود داشته باشد، اما به دلیل خود گواتر نیست. به عنوان مثال، تیروئید پرکار می تواند علائمی مانند:

  • تپش قلب
  • افزایش میزان عرق
  • حساسیت به گرما
  • خستگی
  • افزایش اشتها
  • ریزش مو
  • کاهش وزن

در مواردی که گواتر نتیجه کم کاری تیروئید است، تیروئید کم تحرک می تواند علائمی مانند:

  • عدم تحمل سرما
  • یبوست
  • فراموشی
  • ریزش مو
  • افزایش وزن

گذشته از تورم، بسیاری از افراد مبتلا به گواتر به هیچ وجه علائم و علائمی ندارند.

علل گواتر

گواتر می تواند ناشی از شرایط مختلف باشد: کمبود ید عامل اصلی گواتر در سراسر جهان است، اما این مسئله به ندرت در کشورهای توسعه یافته اقتصادی که در آن ید به طور مرتب به نمک اضافه می شود، ایجاد می شود. از آنجا که ید کمتر در گیاهان مشاهده می شود، رژیم های گیاهی ممکن است فاقد ید کافی باشند. ید در رژیم های غذایی وجود دارد که شامل:

  • غذای دریایی
  • مواد غذایی گیاهی که در خاک غنی از ید رشد می کنند
  • شیر گاو

کم کاری تیروئید

در برخی از نقاط جهان، شیوع گواترها می توانند حتی ۸۰ درصد باشد، مانند مناطق کوهستانی دورافتاده جنوب شرقی آسیا، آمریکای لاتین و آفریقای مرکزی. در این مکان ها، مصرف روزانه ید می تواند در روز کمتر از ۲۵ میلی گرم باشد و کودکان اغلب با کم کاری تیروئید متولد می شوند. غده تیروئید برای تولید هورمون های تیروئید، تنظیم کننده ی متابولیسم، به ید نیاز دارد.

بیماری خودایمنی

علت اصلی بروز گواتر در کشورهای توسعه یافته بیماری خود ایمنی است. همچنین زنان بالای ۴۰ سال در معرض خطر ابتلا به گواتر قرار دارند، همچنین افرادی که دارای سابقه خانوادگی از این بیماری هستند. کم کاری تیروئید نتیجه یک غده تیروئید غیر فعال است و این باعث بروز گواتر می شود. از آنجا که غده هورمون تیروئید کمی تولید می کند، برای تولید بیشتر تحریک می شود و منجر به تورم می شود. این معمولاً ناشی از تیروئیدیت هاشیموتو است ، وضعیتی که سیستم ایمنی بدن به بافت خود حمله کرده و باعث التهاب غده تیروئید می شود.

پرکاری تیروئید

پرکاری تیروئید، یا غده تیروئید بیش فعال، یکی دیگر از علل گواتر است. بیش از حد هورمون تیروئید تولید می شود. این معمولاً در نتیجه بیماری گریوز اتفاق می افتد، یک اختلال خود ایمنی بدن که ایمنی بدن را تحت تاثر قرار می دهد و به غده تیروئید حمله می کند و باعث تورم آن می شود.

همچنین بخوانید:  کلیه پلی کیستیک: علائم، نشانه ها، تشخیص و درمان

علل دیگر گواتر

علل کمتر شایع گواتر شامل موارد زیر است:

سیگار کشیدن: تیوسیانات موجود در دود دخانیات باعث اختلال در جذب ید می شود.

تغییرات هورمونی: بارداری، بلوغ و یائسگی می توانند بر عملکرد تیروئید تأثیر بگذارند.

تیروئیدیت: التهاب ناشی از عفونت، به عنوان مثال می تواند به گواتر منجر شود.

لیتیم: این داروی روانپزشکی می تواند در عملکرد تیروئید اختلال ایجاد کند.

مصرف بیش از حد ید: بیش از حد ید می تواند باعث گواتر شود.

پرتودرمانی: می تواند یک تیروئید متورم ایجاد کند، خصوصاً هنگام تجویز در گردن.

درمان گواتر

بیشتر گواترهای ساده از طریق مصرف کافی ید که در بسیاری از کشورها به نمک سفره اضافه می شود قابل پیشگیری است. درمان فعال گواتر برای مواردی که باعث علائم می شوند، محفوظ است. اگر گواتر کوچک باشد و عملکرد تیروئید طبیعی باشد، معمولاً درمان ارائه نمی شود.

تشخیص گواتر

تشخیص گواتر با معاینه فیزیکی گردن، لمس کردن تورم امکان پذیر است. پزشک ممکن است از بیمار بخواهد هنگام احساس گواتر، بلع کند. هنگامی که گواتر تشخیص داده شد، پزشک ممکن است بخواهد از مشکلات اساسی در عملکرد تیروئید مطلع شود، به عنوان مثال به دلیل کم کاری یا کم کاری تیروئید.

آزمایش عملکرد تیروئید آزمایش خون است که میزان TSH و T4 را اندازه گیری می کند. یک مکانیسم بازخورد با دقت کنترل شده به معنای این است که TSH تیروئید را تحریک می کند تا تیروکسین بیشتری تولید کند، در حالی که T4 به تیروئید می گوید که تولید همان مقدار تیروکسین را متوقف کند. با وجود تیروئید پر کار، سطح TSH پایین یا غیر وجود دارد، و سطح T4 زیاد است. در افراد مبتلا به تیروئید کم کار، برعکس این اتفاق می افتد، یعنی سطح TSH بالا است و سطح T4 کم است. هورمون دیگر، تریودوتیرونین، در برخی موارد از غده بیش فعال مانند بیماری مشکوک گریوز اندازه گیری می شود. در برخی موارد گواتر ممکن است تست های تخصصی ترتیب داده شود، مانند:

اسکن ید رادیواکتیو: در پی تزریق ید رادیواکتیو تصویر مفصلی از غده ارائه می شود.

اسکن سونوگرافی: این غده و اندازه گواتر را ارزیابی می کند.

آسپیراسیون سوزن کوچک: اگر مثلاً سرطان مشکوک باشد ممکن است بیوپسی برای برداشتن نمونه ای از سلول ها از داخل غده انجام شود.

کم کاری تیروئید

در مواردی که ناشی از کم کاری تیروئید است، درمان می تواند جایگزینی مصنوعی هورمون تیروئید باشد. دوز تیروکسین مصنوعی (T4) به تدریج افزایش می یابد تا زمانی که اندازه گیری ها نشان دهند indicate عملکرد طبیعی تیروئید ترمیم شده باشد.

پرکاری تیروئید

در گواترهای ناشی از پرکاری تیروئید، هدف از درمان، مقابله با تولید بیش از حد هورمون است. به عنوان مثال، داروهای ضد تیروئید، مانند داروهای تیونامید، به تدریج سطح هورمون بیش از حد را کاهش می دهند. ید رادیواکتیو برای کاهش عملکرد تیروئید و متوقف کردن تولید هورمون نیز یک گزینه درمانی برای پرکاری تیروئید است.

جراحی گواتر

جراحی برای کاهش اندازه تورم برای مواردی که گواتر باعث علائم دردسرساز مانند مشکل در تنفس یا بلع می شود، انجام می گیرد. تیروئیدکتومی برای از بین بردن بخشی از غده تیروئید تحت بیهوشی عمومی انجام می شود.

انواع گواتر

چندین نوع اصلی گواتر وجود دارد:

گواتر صاف منتشر: این اتفاق زمانی می افتد که کل تیروئید متورم شود.

گواتر ندولر: توده ای روی تیروئید ایجاد می شود. این ها بسیار رایج است. اگر بسیاری از توده ها توسعه پیدا کنند این به گواتر مولتی مدولار معروف است.

گواتر رتروزرن: این نوع گواتر می تواند در پشت استخوان سینه رشد کند. این می تواند باعث ایجاد فشار در قسمت گرد و غبار ، رگ های گردن یا مری شود و گاهی نیاز به جراحی دارد. نوع گواتر می تواند نشان دهنده ی نحوه درمان و علائمی آن باشد.